MigatoMama w „Pytaniu na śniadanie” TVP o problemach z mową u dzieci. Kiedy dziecko powinno zacząć mówić?

„Kiedy dziecko powinno zacząć mówić? Czy martwić się, jeśli mówi później?” — to pytania, które padły na antenie „Pytania na śniadanie” w TVP2, kiedy gościłam tam razem z Magdaleną Witczuk, mamą półrocznego Wiktora i czytelniczką mojego bestsellerowego poradnika „Rozgadaj Malucha. Jak szybko nauczyć dziecko mówić”. W kilku minutach programu nie da się powiedzieć wszystkiego, dlatego najważniejsze wątki rozwijam tu — bez presji, bez paniki, za to z samymi konkretami.

Na samym początku powiem Wam, że presja w obszarze rozwoju mowy nikomu nie służy — ani Wam, ani dziecku. Ale jest też coś, co warto wiedzieć, żeby rozróżnić zdrowe „dziecko ma swoje tempo” od momentu, w którym warto skonsultować się ze specjalistą.

Obejrzyj: MigatoMama w „Pytaniu na Śniadanie” TVP – Jakie są najczęstsze problemy związane z mową u dzieci

Najczęstszy problem z mową u małych dzieci to opóźniony rozwój mowy

Jako autorka poradników o komunikacji z dziećmi często spotykam się z jednym tematem: opóźnionym rozwojem mowy. To dziś najczęściej zgłaszany problem przez rodziców maluchów.

Od razu chcę uspokoić: to, że dziecko mówi „mniej” niż jego rówieśnik, nie zawsze oznacza problem. Każde dziecko ma swoje okienko czasowe. Jeśli na przykład Twój 18-miesięczny maluch nie mówi jeszcze tego, co mityczny wnuczek koleżanki Twojej mamy — nic straconego. Ma czas. Kamienie milowe rozwoju mowy mają swoje ramy, ale to są ramy, nie sztywne daty.

Zobacz koniecznie: Checklista prawidłowego rozwoju mowy dziecka (0-3 lata), teraz za 9,99 zł. Skorzystaj

Kamienie milowe rozwoju mowy — uproszczona ściągawka

Żeby to było prostsze, powiem Wam tu o kilku przykładowych kamieniach milowych. Pamiętajcie — to ramy, każde dziecko ma swoje tempo:

• 0–3 miesiące: płacz, pierwsze ciche dźwięki, reakcja na głos rodzica.
• 4–6 miesięcy: gaworzenie, pierwsze sylaby („gu”, „ba”), reakcja na imię.
• 18–24 miesiące: łączenie dwóch słów („mama daj”, „tata pa”), eksplozja słownika.

Jeśli chcecie w prosty i szybki sposób sprawdzić, w jakim miejscu jest Wasz maluch na drodze do osiągania konkretnych kamieni milowych w rozwoju mowy, polecam moją Checklistę prawidłowego rozwoju mowy dziecka (0-3 lat). Pamiętaj, jeśli coś Cię niepokoi, to jeszcze nie powód do paniki, ale moment, w którym warto fachowo sprawdzić, czy wszystko idzie w dobrym kierunku i skonsultować się z ekspertem – neurologopedą dziecięcym.

Moja metoda na rozwój mowy: opowiadać dziecku świat

Naszą rodzinną metodą — i jednocześnie trzonem mojego poradnika „Rozgadaj Malucha. Jak szybko nauczyć dziecko mówić” — jest mówienie do dziecka. Dużo. Często. O wszystkim.

Nie chodzi o to, żeby zalewać dziecko potokiem słów ani robić z domu telewizji w niekontrolowanym hałasie. Chodzi o to, żeby opowiadać mu świat. Swoimi słowami. Będąc w kuchni — mówić, że robimy obiad, że to jest marchewka, że jest pomarańczowa, że teraz ją kroimy. Idąc na spacer — możemy pokazać drzewo, ptaszki, samochody czy mijanego pieska. Świat, w którym jesteśmy, jest jednym wielkim podręcznikiem do nauki języka.

Komunikacja zaczyna się jeszcze w brzuchu Mamy

Niewiele osób o tym wie, ale naukę mowy można zacząć już w ciąży. Mniej więcej od 24. tygodnia ciąży dziecko zaczyna reagować na dźwięki, a później rozpoznawać melodię naszego głosu.

Mówienie do brzucha, śpiewanie, czytanie na głos — to wszystko buduje fundament późniejszej komunikacji. Dziecko, które słyszało nasz głos przez wszystkie miesiące ciąży, po porodzie reaguje na niego inaczej niż na obcy głos. Wie, że to Mama. To nie magia, to biologia.

Kiedy warto się skonsultować ze specjalistą?

Jest kilka sygnałów, które warto wziąć pod uwagę — nie po to, żeby panikować, ale po to, żeby wcześnie zauważyć potencjalny problem. Przykłady?

• Dziecko nie reaguje na swoje imię po 12. miesiącu życia.
• Po 18. miesiącu nie używa pojedynczych słów.
• Dziecko traci umiejętności, które wcześniej miało (regresja).
• Dziecko nie utrzymuje kontaktu wzrokowego, nie odpowiada na uśmiech.

W takich przypadkach najlepszą decyzją jest wizyta u neurologopedy lub pediatry rozwojowego. Wczesna interwencja jest naprawdę kluczowa.

Najczęstszy „winowajca” opóźnień: ekrany

Powiem to wprost, bo wiem, że to ważne: jestem zdania, że jednym z głównych powodów opóźnień rozwoju mowy u dzisiejszych dzieci są ekrany. Telewizor w tle, telefon w aucie, bajki podczas jedzenia.

Rekomendacja Światowej Organizacji Zdrowia jest prosta: zero ekranów do 2. roku życia.

Więcej na temat wpływu ekranów na rozwój dziecka i tego, jak z nim walczyć, znajdziesz w moim poradniku „Rozgadaj Malucha. Jak szybko nauczyć dziecko mówić”.

Obejrzyj MigatoMama w „Pytanie na Śniadanie” TVP: Jakie są najczęstsze problemy związane z mową dzieci?

Jak nie wywierać presji na sobie i dziecku?

To być może najważniejszy punkt tego artykułu. Bo nawet jeśli wiemy, jak wspierać mowę dziecka, łatwo wpaść w pułapkę porównań i samobiczowania.

Każde dziecko jest inne. Mowa to jeden z elementów rozwoju, ale nie miernik wartości dziecka.

Jeśli słyszysz „twoje dziecko nie mówi”, a wiesz, że robisz wszystko, co należy — opowiadasz świat, ograniczasz ekrany, czytasz książeczki, dajesz dziecku przestrzeń i robisz wszystkie inne rzeczy, które opisałam w moim poradniku — odetchnij. Daj sobie i dziecku czas. A jeśli coś Was niepokoi, skonsultujcie się ze specjalistą.

Kiedy dziecko powinno zacząć mówić? MigatoMama o rozwoju mowy dziecka. Podsumowanie

Rozwój mowy dziecka to proces, na który mamy ogromny wpływ — głównie poprzez naszą obecność, mówienie, czytanie i ograniczanie ekranów. Większość „problemów” to po prostu indywidualne tempo, z którego dziecko wyrasta. Część przypadków wymaga interwencji specjalisty i tu wczesna diagnoza naprawdę robi różnicę.

Wszystkie konkretne ćwiczenia, gesty i strategie, które stosuję z moimi dziećmi, znajdziecie w moim poradniku „Rozgadaj Malucha”. To kompendium dla rodziców, którzy chcą świadomie wspierać mowę dziecka od pierwszych dni życia.

Jeśli chcesz dołączyć do mojej społeczności — zapraszam Cię na @migatomama na Instagramie, TikToku, Facebooku i YouTubie. A jeśli chcesz świadomie przygotować się do macierzyństwa lub wspierać komunikację z dzieckiem — koniecznie zobacz mój bestsellerowy poradnik „Rozgadaj malucha. Jak szybko nauczyć dziecko mówić”. Tam zebrałam wszystko, czego nauczyłam się jako Mama dwójki dzieci.